Tonisant: Moving from Category:Composer to Category:Maltese Composers using Cat-a-lot

2023-02-26T12:30:07Z

Moving from Category:Composer to Category:Maltese Composers using Cat-a-lot

← Older revision		Revision as of 12:30, 26 February 2023
Line 57:		Line 57:
	{{DEFAULTSORT:Samut, Robert}}		{{DEFAULTSORT:Samut, Robert}}
	[[Category:A-Z of the Malta Music Scene]]		[[Category:A-Z of the Malta Music Scene]]
	[[Category:~~Composer~~]]		[[Category:Maltese Composers]]
	[[Category:Born in 1869]]		[[Category:Born in 1869]]
	[[Category:Died in 1934]]		[[Category:Died in 1934]]

Axiaqm: Arranged Page: Robert Samut

2021-11-09T05:13:55Z

Arranged Page: Robert Samut

← Older revision		Revision as of 05:13, 9 November 2021
Line 1:		Line 1:
	{{cleanup}}		{{cleanup}}
	{{stub}}		{{stub}}
	Robert Samut, li kien wieħed minn dawk li taw lil Malta l-identità nazzjonali tagħha, twieled il-Lion House, il-[[~~Furjana~~]], fit-12 ta’ Ottubru 1869. Studja l-mediċina fl-Università Rjali ta’ Malta u fl-Università ta’ Edinburgh fejn ggradwa M.B. u Ch.M. u kiseb ukoll midalja għall-abbiltà eċċezzjonali tiegħu fl-anatomija.		Robert Samut, li kien wieħed minn dawk li taw lil Malta l-identità nazzjonali tagħha, twieled il-Lion House, il-[[Floriana]], fit-12 ta’ Ottubru 1869. Studja l-mediċina fl-Università Rjali ta’ Malta u fl-Università ta’ Edinburgh fejn ggradwa M.B. u Ch.M. u kiseb ukoll midalja għall-abbiltà eċċezzjonali tiegħu fl-anatomija.

	Sa minn żgħożitu stess kien wera li kien inklinat mużikalment u xi żmien kien ried jistudja l-mużika; iżda missieru ma approvax, u Robert beda l-karriera tiegħu fil-mediċina, billi mexa fuq il-passi taż-żewġ ħutu anzjani li kienu diġà tobba magħrufa.		Sa minn żgħożitu stess kien wera li kien inklinat mużikalment u xi żmien kien ried jistudja l-mużika; iżda missieru ma approvax, u Robert beda l-karriera tiegħu fil-mediċina, billi mexa fuq il-passi taż-żewġ ħutu anzjani li kienu diġà tobba magħrufa.

Axiaqm: Arranged Page: Robert Samut

2021-11-09T05:12:37Z

Arranged Page: Robert Samut

New page

{{cleanup}}
{{stub}}
Robert Samut, li kien wieħed minn dawk li taw lil Malta l-identità nazzjonali tagħha, twieled il-Lion House, il-[[Furjana]], fit-12 ta’ Ottubru 1869. Studja l-mediċina fl-Università Rjali ta’ Malta u fl-Università ta’ Edinburgh fejn ggradwa M.B. u Ch.M. u kiseb ukoll midalja għall-abbiltà eċċezzjonali tiegħu fl-anatomija.

Sa minn żgħożitu stess kien wera li kien inklinat mużikalment u xi żmien kien ried jistudja l-mużika; iżda missieru ma approvax, u Robert beda l-karriera tiegħu fil-mediċina, billi mexa fuq il-passi taż-żewġ ħutu anzjani li kienu diġà tobba magħrufa.

L-imħabba tiegħu għall-arti kienet tidher għax daqq il-pjanu bħal virtużoż, kanta b’vuċi ħelwa ta’ tenur u pinġa xi stampi sbieħ ħafna. Kien bniedem taʼ ħafna talenti, u jagħmel dak kollu li għamel, sar sa ċertu punt taʼ perfezzjoni.

Meta rritorna minn Edinburgh, inħatar Professur tal-Fiżjoloġija u l-Batterjoloġija fl-Università Rjali ta’ Malta. Kien ukoll nominat speċjalista tal-Patoloġija fl-Isptar Ċivili Ċentrali fil-Furjana. (issa l-Kwartieri Ġenerali tal-Pulizija).

Fl-1897 il-Prof. Samut ingħaqad mar-Reġiment tal-Milizzja King’s Own Malta bħala Logutenent Kirurgu. Ġie promoss għal Kaptan fl-1900 u Maġġur fl-1909.
Immedjatament wara t-terremot terribbli f’Messina fl-1908, hu ġera lejn dik il-belt meqruda biex jagħti l-għajnuna tiegħu. Is-servizz imprezzabbli tiegħu ġie rikonoxxut meta ngħata d-Diploma tas-Salib l-Aħmar, u wkoll mir-Re tal-Italja li ħalaqlu Cavaliere Ufficiale della Corona d’Italia.

Diżastru fil-Mediterran fl-1908. It-terremot f’Messina kien affettwa wkoll il-Gżejjer Maltin, peress li kien ikkawża ħsarat mifruxa u ħalla ħafna mejta u feruti.

Bħal fl-aħħar żminijiet, numru ta’ Maltin marru jgħinu lill-midruba u wieħed li kien eċċella fl-appoġġ mediku tiegħu kien il-Prof Robert Samut, il-kompożitur tal-Innu Nazzjonali ta’ Malta. Din il-figura erojka mexxa ħajja attiva ħafna, iddedikata għas-servizz tal-mediċina u sħabu. L-isem ta’ Robert Samut huwa minqux fil-Kostituzzjoni ta’ dawn il-gżejjer.

==Servizz meritevoli==
Fl-1915, matul l-Ewwel Gwerra Dinjija, ġie stazzjonat Ċipru mar-reġiment tiegħu fejn ingħata l-kmand tal-Isptar Militari tal-Foresti f’Limassol. Ix-xogħol tiegħu kien milqugħ ħafna u ssemma f’diversi dispaċċi u rċieva l-Midalja tas-Servizz Ġenerali.

Fl-1915 ukoll, wara l-mewt ta’ ħuh, il-Prof Carmelo Samut, inħatar Professur tal-Anatomija u Patoloġija fl-Università Rjali ta’ Malta minbarra ż-żewġ karigi li diġà kellu. Kienet din il-pożizzjoni li eventwalment kellha tikkawża l-mewt tiegħu. Huwa kien intalab jagħmel awtopsja fuq mara li mietet b’marda stramba u għal xi raġuni mhux magħrufa kien infettat.

Anke jekk il-Prof Robert Samut kien aktar minn impenjat b’dawn il-karigi, xorta kien jagħmel żjarat fid-dar lill-pazjenti tiegħu. Fil-perjodu ta’ wara l-Ewwel Gwerra Dinjija, u aktar u aktar il-ġrajjiet li wasslu għall-irvellijiet tas-Sette Giugno tal-1919, ħafna mir-residenti Furjaniżi kienu foqra ħafna u kien jittrattahom mingħajr ħlas.

Kien matul dan il-perjodu li twieled l-innu nazzjonali. Lura Edinburgh darba kien intalab ikanta l-innu Malti, u l-fatt li Malta ma kellhiex wieħed, wassal biex hekk xi ħaġa dwaru.

==L-Innu Nazzjonali==
Huwa ikteb xi noti sempliċi, u nesa dwarhom minħabba pressjoni tax-xogħol. Ġurnata waħda fil-bidu tas-snin 20, Dr. [[Albert Laferla]], id-Direttur tal-Iskejjel Elementari, talbu biex jikkomponi innu għat-tfal tal-iskola, Robert ftakar fin-noti tiegħu u wara li ħareshom ikkompona l-innu preżenti.
Dr Laferla imbagħad ħa l-mużika għand il-poeta nazzjonali Dun Karm (Mons. Karm Psaila, D.Litt. (Onor. Causa), li kiteb il-versi. Huwa rrappurtat li Dun Karm kien qal li din ma kinitx il-prattika tas-soltu peress li normalment il-mużika kienet komposta għall-versi u mhux viċi-versa.Madankollu, talba sabiħa lil Alla mill-poplu Malti rat id-dawl tal-ġurnata.

Sussegwentement l-innu ġie mogħti lill-poplu ta’ Malta.

Fl-1922 il-Prof. Samut ġie promoss Lt Kurunell, iżda sa issa kien qed iħoss l-effett tal-virus li ħa mill-awtopsja u saħħtu kienet qed jonqos. Sar invalidu u sofra l-mard tiegħu fil-paċenzja sa mewtu. Bintu Elsa, l-iżgħar minn nisel, tiftakaru bilqiegħda f’pultruna tal-qasab quddiem Lion House u kienet tgħannih u żżommu kumpanija.

Sadanittant, il-ballun li kien beda jirrumbla kien qed jiġbor il-momentum. Nħar is-Sibt 3 ta’ Frar 1923, indaqq l-Innu Malti għall-ewwel darba fil-pubbliku waqt kunċert fit-[[Teatru Manoel]].

Għal numru ta’ snin l-innu indaqq biss waqt iċ-ċelebrazzjonijiet tat-8 ta’ Settembru. Imbagħad, fl-1936, il-Każin tal-Banda King’s Own ikkummissjona lil Mro. [[Vincenzo Ciappara]] biex iħejji partitura sħiħa għall-banda, u daqq l-innu fit-8 ta’ Settembru tal-istess sena. Baned oħra malajr segwew l-eżempju tagħha.

Fl-1938 fit-Times of Malta dehret traduzzjoni bl-Ingliż imħejjija mis-Sinjorina M. Butcher.

Iżda l-Professur Samut ma kellux jara t-tkabbir tal-mużika tiegħu. Huwa ttieħed l-Awstralja bit-tama li vjaġġ twil bil-baħar jista’ jkun ta’ benefiċċju għal saħħa tiegħu iżda wera li kien pjuttost kuntrarju. B’hekk wara biss waqfa qasira f’dik il-kolonja reġa’ lura Malta u għex għal numru ta’ snin Tas-Sliema, ma’ waħda minn ibniet tiegħu.

Miet fil-paċi fl-eta’ ta’ 64 sena, ftit wara nofsinħar, fis-26 ta’ Mejju 1934 (aktar minn 87 sena ilu) u kien midfun fil-kappella Portelli fiċ-ċimiterju tal-Addolorata.

In-nies kollha tal-gżejjer malajr aċċettaw l-Innu Malti u kienet id-drawwa li dan jindaqq f’kull okkażjoni flimkien mal-innu nazzjonali Ingliż. Aktar tard, bl-akkwist tas-Self Government kien jindaqq l-Innu meta kien preżenti l-Prim Ministru.

Il-Kostituzzjoni tal-Indipendenza tal-1964, Kapitlu Ewwel (L-Istat), Taqsima 4 tgħid li l-Innu Nazzjonali ta’ dawn il-gżejjer huwa l-Innu Malti. Dan kien ikkonfermat ukoll mill-Kostituzzjoni tar-“Repubblika”. Għalhekk fl-aħħar, din il-mużika, miktuba b’passjoni ta’ patrijott, innu magħmul f’talb minn poeta nazzjonali, ġiet inkurunata bl-ogħla suċċess. Eventwalment, Att tal-Parlament stabbilixxa l-format eżatt tal-mużika u kif għandha tindaqq. Dan kollu ħabbar era ġdida għal dawn il-gżejjer storiċi, era li l-Maltin kienu ilhom jiġġieldu għal ħafna sekli. L-istorja tinbena gradwalment, iżda żgur li waħda mill-pedamenti tal-istorja futura ta’ Malta hija l-mużika ta’ Robert Samut.
==Sfond==
Fis-sittinijiet bdejt ninteressa ruħi ħafna fil-ħajja tal-Prof Samut, speċjalment peress li kien jgħix f’waħda mill-isbaħ djar tal-Furjana. Iltqajt ma’ kemm jista’ jkun qraba ħajjin tiegħu, fosthom il-familji Cassar Torregiani, Zammit Tabona u l-familji von Brockdorff. Iżda l-aktar laqgħat importanti ta’ kulħadd kien meta għamilt numru ta’ żjarat lil bintu Elsa, dak iż-żmien Bonavia, li kienet toqgħod barra t-triq minn Dar Capua, f’dik li dak iż-żmien kienet Vjal ir-Rabat. Kont irreġistra għadd ta’ intervisti, li ġew imdaħħla fi programm tar-radju interessanti u importanti. Sfortunatament, ma nafx jekk dawn ir-reġistrazzjonijiet baqgħu ħajjin jew le.

Wieħed mill-aktar possedimenti għażiżi tiegħi huwa kaxxa tas-sigaretti tal-fidda li ġġorr l-iskrizzjoni: “Lil Francis Said mit-tfal u neputijiet tal-mibki Prof. R. Samut, MB. Ch.M.

Fis-26 ta’ Mejju 1968, Dr. [[Giorgio Borg Olivier]], Prim Ministru ta’ Malta indipendenti, fil-preżenza tal-Gvernatur Ġenerali u Lady Dorman, il-Grazzja Tiegħu Mons. [[Michael Gonzi]], u bosta personalitajiet oħra, kixef plakka tal-irħam fuq il-faċċata ta’ Lion House biex tfakkar. il-post fejn twieled il-Prof. Samut. Għall-okkażjoni ġie stampat ukoll fuljett, iddisinjat mill-artist kbir [[Emvin Cremona]].

Kif jixraq lil dan is-sinjur veru Malti, ismu jibqa’ mnaqqax għal dejjem fl-istorja ta’ dawn il-gżejjer.

{{DEFAULTSORT:Samut, Robert}}
[[Category:A-Z of the Malta Music Scene]]
[[Category:Composer]]
[[Category:Born in 1869]]
[[Category:Died in 1934]]

Robert Samut - Revision history

Tonisant: Moving from Category:Composer to Category:Maltese Composers using Cat-a-lot

Axiaqm: Arranged Page: Robert Samut

Axiaqm: Arranged Page: Robert Samut